یک شهروند بلوچ فاقد شناسنامه به نام نثار علیزهی، با شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران در یکی از روستاهای تابع شهرستان زهک کشتهشد.
سپتامبر 01
صدور ۱۰ حکم اعدام و ۲۵۶ سال حبس برای ۱۶ متهم پرونده «میدان شهدای اصفهان» در جریان اعتراضات دیماه
شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان احکام سنگی را برای ۱۶ شهروند بازداشتشده در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، در پرونده موسوم به «میدان شهدای اصفهان»، صادر کرد. بر اساس دادنامه بدوی، ۱۰ متهم این پرونده به اعدام و مجموعاً ۱۱۰ سال حبس و ۶ متهم دیگر به مجموعاً ۱۴۶ سال حبس تعزیری محکوم شدهاند.
سپتامبر 01
گزارشی از اجرای حکم اعدام چهار زندانی تُرک در زندان مرکزی تبریز
حکم اعدام چهار زندانی تُرک اهل تبریز بهنامهای یاور علیزاده، حسین خلیلیان، مجتبی واحدی و داود ترخان که پیشتر بابت اتهامات مرتبط با “مواد مخدر” و “قتل عمد” در پروندههای مجزا توسط دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران به اعدام محکوم شده بودند، در زندان مرکزی تبریز به اجرا درآمد.
سپتامبر 01
نقده؛ ابراهیم رحمانپور، فعال کارگری و سیاسی به حبس محکوم شد
ابراهیم رحمانپور، شهروند کورد اهل نقده و فعال سیاسی و کارگری توسط دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران به تحمل ۳۸ ماه و ۱۵ روز حبس محکوم شد.
سپتامبر 01
چهار شهروند بلوچ و از بازداشتشدگان “جمعه خونین زاهدان” به ۱۷ سال حبس محکوم شدند
شعبه ۱۰۳ دادگاه کیفری دو زاهدان به ریاست مهدی جلیلیفر، چهار شهروند بلوچ به نامهای حمیدرضا کوهکن، محمد خروت دینمحمدی (حارث خروط)، احمدعلی کوهکن و خالد کاشانی را که پیشتر در جریان جنبش ژن ژیان ئازادی و وقایع پس از «جمعه خونین زاهدان» بازداشت شده بودند، به مجموعاً ۱۷ سال و یک روز حبس تعزیری محکوم کرد.
آگوست 31
برنامه شماره ۷۲۷ رادیو بشریت
آگوست 31
اطلاعیه ۱۶۷۲ کمیته دفاع از حقوق اقوام و ملل ایرانی
کولبران و سوختبران؛ قربانیان خاموش سیاستهای مرزی جمهوری اسلامی ایران
کولبری در مناطق کُردنشین و سوختبری در سیستان و بلوچستان، سالهاست در پیوند با فقر، بیکاری، تبعیض و محرومیت ساختاری، به یکی از راههای تأمین معیشت بخشی از مردم این مناطق تبدیل شده است. افرادی که عمدتاً به دلیل نبود فرصتهای شغلی و فشارهای اقتصادی به این فعالیتهای پرخطر روی میآورند، در مسیرهای مرزی با خطراتی چون تیراندازی نیروهای نظامی، مین، سقوط از ارتفاع و حوادث جادهای مواجهاند.بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری، در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ دستکم ۱۶ کولبر و سوختبر در پی این مخاطرات جان خود را از دست داده یا مجروح شدهاند؛ ۹ نفر جان باخته و ۷ نفر مجروح شدهاند.
آمار سالانه: بر اساس گزارش سالانه مرکز آمار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در سال ۱۴۰۴ دستکم ۸ کولبر در پی مخاطرات مسیرهای مرزی، شرایط جغرافیایی و اقلیمی و تعقیبوگریز نیروهای نظامی دچار حادثه شدند که ۴ نفر جان باختند و ۴ نفر زخمی شدند. همچنین، در همین سال، شلیک مستقیم نیروهای نظامی به کشتهشدن ۱۵ کولبر و ۲۳ سوختبر و زخمیشدن ۲۲ کولبر و ۱۳ سوختبر انجامید. از جمله کولبران کشتهشده میتوان به محمد رحیمی، رحمان رسولزاده، ریبوار محمدزاده و مهدی شریفی و… و همچنین از جمله سوختبران کشتهشده به رحمان زاروزهی، داوود زاروزهی، عبدالراشد فاضلی و مسعود گلهپچه و… اشاره کرد. ۸۴ سوختبر دیگر در جریان تعقیبوگریز نیروهای نظامی یا حوادث جادهای مرتبط با فعالیت خود دچار حادثه شدند.
خرداد و تیر ۱۴۰۵: در ماههای خرداد و تیر ۱۴۰۵ نیز دستکم ۱۰ کولبر و سوختبر هدف تیراندازی نیروهای نظامی قرار گرفتند که بر اساس گزارشهای منتشرشده، ۳ کولبر و ۳ سوختبر جان باختند و ۳ کولبر و یک سوختبر زخمی شدند. از جانباختگان شناساییشده این حوادث میتوان به صلاح خوشنمک، وزیر رحیمی، مطلب خیبری، گهرام گمشادزهی، یاسر ازبکزهی و عبدالباسط کرنگش اشاره کرد. همچنین زانیار ایراننژاد، کولبر ۲۸ ساله اهل سردشت، در تیرماه ۱۴۰۵ در پی تیراندازی مستقیم نیروهای مرزبانی در ارتفاعات تهته در مرز هورامان جان باخت.
در میان قربانیان، عبدالباسط کرنگش تنها ۱۵ سال داشت، موضوعی که بار دیگر ضرورت بررسی جدی و مستقل موارد استفاده از سلاح گرم علیه کولبران و سوختبران را برجسته میکند.
فاصله میان گفتار و عملکرد: علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، در اردیبهشت ۱۳۹۵ و در سخنانی درباره مقابله با قاچاق کالا، تصریح کرد که منظور از قاچاق، «آن کولهبر ضعیف» نیست و برخورد باید با شبکهها و باندهای بزرگ قاچاق صورت گیرد. او همچنین فقر، بیکاری و نیازهای معیشتی را از عواملی دانست که بسیاری از افراد را به کولبری سوق میدهد.
با وجود چنین اظهاراتی، در سالهای پس از آن، تیراندازی نیروهای نظامی به کولبران و سوختبران همچنان ادامه داشته است. این وضعیت، فاصله میان اذعان مقامات به شرایط اقتصادی و معیشتی این افراد و شیوه برخورد عملی با آنان را آشکار میکند. مسئله کولبری و سوختبری را نمیتوان صرفاً از منظر امنیتی و انتظامی نگریست. هنگامی که فقر، بیکاری و نبود فرصتهای شغلی پایدار، افراد را به فعالیتهای پرخطر مرزی سوق میدهد، راهحل پایدار در ایجاد فرصتهای شغلی، رفع تبعیض و تأمین امکان یک زندگی شایسته است، نه استفاده از سلاح گرم و برخورد قهری.
تعهدات قانونی و حقوق بشری: وضعیت کنونی کولبران و سوختبران با برخی اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز در تعارض است. اصل سوم، بند ۹، دولت را موظف به رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه میکند و بند ۱۲ همین اصل بر پیریزی اقتصادی صحیح و عادلانه با هدف ایجاد رفاه، رفع فقر و برطرفکردن محرومیتها، از جمله در زمینه کار، تأکید دارد.
از منظر حقوق بینالملل نیز با استناد به اعلامیه جهانی حقوق بشر بخصوص ماده2 : عدم تبعیض، ماده ۳: حق حیات، ماده ۲۳: حق امنیت کار، ماده۲۵: حق خوراک و مسکن و مراقبتهای طبی و خدمات لازم اجتماعی برای همه تأکید دارند.
همچنین، هدف هشتم اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد 2030 بر رشد اقتصادی پایدار، اشتغال کامل و مولد و کار شایسته تأکید دارد.
ما فعالان حقوق بشر، برخورد مسلحانه و خشونتآمیز با کولبران و سوختبران را محکوم میکنیم و خواهان توقف فوری تیراندازی و هرگونه برخورد خشونتآمیز با آنان هستیم.
دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است به جای رویکرد قهری و امنیتی، با اتخاذ سیاستهای مؤثر اقتصادی و اجتماعی، زمینه اشتغال پایدار، رفع تبعیض و تأمین معیشت شایسته را برای ساکنان مناطق مرزی فراهم کند، بهگونهای که تأمین هزینه زندگی، افراد را ناچار به پذیرش خطرهای مرگبار کولبری و سوختبری نکند.
حفظ جان انسانها و تأمین امکان یک زندگی شایسته، نمیتواند تابعی از محل زندگی، وضعیت اقتصادی یا نوع فعالیت معیشتی آنان باشد.
.1672
کانون دفاع ار حقوق بشر در ایران
کمیته دفاع از حقوق اقوام و ملل ایرانی
