گزارشهای رسیده از زندان اوین از قطع توزیع غذا، تعطیلی فروشگاه و بیاطلاعی خانوادهها حکایت دارد؛ کانون حقوق بشر ایران خواستار آزادی زندانیان شده است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۹ اسفندماه ۱۴۰۴ – گزارشهای رسیده حاکی از وضعیت اضطراری در زندان اوین است. منابع مطلع از اختلال در روند عادی اداره زندان و محدودیت شدید دسترسی زندانیان به غذا و مایحتاج اولیه خبر میدهند. همزمان، موضوع آزادی زندانیان در شرایط بحرانی بار دیگر مطرح شده است.
زندان اوین، محرومیت از حق ملاقات زندانیان سیاسی
بر اساس اطلاعات منتشرشده، اوضاع داخلی زندان اوین بههمریخته توصیف شده است. گفته میشود پرسنل اداری زندان دربهای زندان را بسته و محل را ترک کردهاند. فروشگاه زندان تعطیل شده و زندانیان برای تأمین نیازهای روزمره خود با مشکل مواجه هستند.
قطع توزیع غذا در بندهای مختلف
طبق گزارشها، در بند زنان زندان اوین از صبح هیچ غذایی توزیع نشده و تنها مقدار محدودی نان در اختیار زندانیان قرار گرفته است. در بند ۷ زندان اوین نیز وضعیت مشابهی گزارش شده و هیچ مواد غذایی میان زندانیان توزیع نشده است.
این وضعیت نگرانیهایی درباره سلامت زندانیان ایجاد کرده است. در شرایطی که دسترسی به فروشگاه نیز قطع شده، امکان تأمین مایحتاج اولیه برای زندانیان محدود شده است.
مراجعه خانوادهها و نبود پاسخگویی
همزمان با انتشار این گزارشها، خانواده زندانیان برای کسب اطلاع از وضعیت عزیزان خود به مقابل درب زندان اوین مراجعه کردهاند. با این حال، به گفته منابع نزدیک به خانوادهها، پاسخ مشخصی درباره وضعیت زندانیان به آنان ارائه نشده است.
گزارشهایی مشابه از سایر شهرها نیز منتشر شده است. خانواده زندانیان در برخی شهرها به مقابل زندانها مراجعه کردهاند، اما اطلاعرسانی شفافی درباره وضعیت زندانیان انجام نشده است.
نگرانی از تکرار حمله به زندان اوین
افزایش نگرانیها در حالی است که پیشتر زندان اوین هدف حمله قرار گرفته بود. آن حادثه پرسشهای جدی درباره امنیت زندانیان و مسئولیت نهادهای مربوط در حفاظت از آنان ایجاد کرد.
در شرایط کنونی و با توجه به تهدیدهای ناشی از درگیریهای نظامی، برخی ناظران بر ضرورت اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای حفاظت از زندانیان تأکید میکنند.
فراخوان برای آزادی زندانیان در چارچوب قانون
کانون حقوق بشر ایران در واکنش به این وضعیت، فراخوانی برای آزادی زندانیان منتشر کرده است. در این فراخوان به مصوبه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی مورخ ۲۲ دی ۱۳۶۵ اشاره شده است.
فراخوان اجرای مصوبه ۲۱۱، آزادی زندانیان در پی حملات جنگی
بر اساس این مصوبه، در وضعیتهای اضطراری ناشی از جنگ، قوه قضاییه موظف است با استفاده از ابزارهای قانونی برای حفظ جان زندانیان اقدام کند. این ابزارها شامل تبدیل قرار تأمین، اعطای آزادی مشروط، پذیرش وثیقه یا کفالت و انتقال زندانیان به اماکن امن است.
مطابق این مقرره، در صورت کافی نبودن اقدامات معمول، دادسراها میتوانند نسبت به آزادی موقت زندانیان بیخطر تا زمان رفع وضعیت اضطراری اقدام کنند. درباره زندانیان جرایم خشن نیز انتقال به مکانهای امن پیشبینی شده است.
در مجموع، همزمان با گزارشهای مربوط به وضعیت اضطراری در زندان اوین، موضوع آزادی زندانیان و اجرای مقررات پیشبینیشده برای شرایط بحرانی در دستور بحث قرار گرفته است.
با توجه به گزارشهای منتشرشده درباره شرایط زندانیان، برخی اصول بنیادین حقوق بشر ممکن است در معرض نقض قرار گرفته باشند. موارد زیر بر اساس اسناد بینالمللی حقوق بشر قابل بررسی است:
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ایجاد شرایط ناایمن در زندان و عدم اتخاذ تدابیر حفاظتی در وضعیت خطر میتواند جان زندانیان را تهدید کند.
نقض حق دسترسی به غذا – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: قطع توزیع غذا و محدودسازی دسترسی به مایحتاج اولیه میتواند با حق برخورداری از سطح زندگی مناسب در تعارض باشد.
نقض حق برخورداری از سلامت – ماده ۱۲ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: محرومیت از تغذیه مناسب میتواند سلامت جسمی زندانیان را به خطر اندازد.
نقض حق رفتار انسانی با زندانیان – ماده ۱۰ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: همه افراد محروم از آزادی باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی انسان رفتار شوند.
نقض حق دسترسی خانوادهها به اطلاعات – ماده ۱۷ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: بیاطلاعی خانوادهها از وضعیت زندانیان میتواند با حق حمایت از حریم خانوادگی در تعارض باشد.
نقض اصل منع رفتار غیرانسانی – ماده ۷ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: شرایط سخت و محرومیتهای اساسی ممکن است مصداق رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز تلقی شود.
نقض تعهد به حفاظت از غیرنظامیان در زمان مخاصمه – ماده ۲۷ کنوانسیون چهارم ژنو: افراد تحت بازداشت باید در برابر آثار مخاصمه مورد حمایت قرار گیرند.
نقض اصل احتیاط در برابر خطرات جنگی – ماده ۵۸ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷: مقام بازداشتکننده موظف است اقدامات عملی برای کاهش خطر نسبت به افراد تحت کنترل خود انجام دهد.
گزارشهای مربوط به وضعیت زندانیان نشان میدهد که بررسی فوری شرایط و اتخاذ تدابیر حمایتی میتواند در چارچوب تعهدات داخلی و بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۹ اسفندماه ۱۴۰۴
