، خرید و فروش و مصرف گسترده مواد مخدر در تیپ پنج زندان تهران بزرگ سبب بروز مشکل به ویژه برای زندانیان سیاسی محبوس در این زندان شده است.
تیپ پنج زندان تهران بزرگ شامل ۱۱ بند میشود که هر بند نیز دارای دو سالن بوده و در هر سالن ۱۶ اتاق قرار دارد و در هر یک از این اتاقها ۱۵ تخت قرار داده شده است، یکی از این ۱۱ بند که به بند “دربسته” معروف است کاربرد تنبیهی دارد و زندانیان برای طی دوره تنبیهی در آن محل نگهداری میشوند. در این تیپ علاوه بر شماری از بازداشت شدگان اعتراضات سراسری موسوم به “اعتراضات آبان ماه” و همچنین اعتراضات دیماه ۹۸”، تعدادی زیادی از محکومان جرائم مالی که از زندان اوین به این محل منتقل شدهاند، نگهداری میشوند.
بر اساس تحقیقات میدانی هرانا و مصاحبههای صورت گرفته با خانوادههای زندانیان محبوس در این بند، خرید و فروش مواد مخدر در سرویسهای بهداشتی تیپ ۵ این زندان با اتمام ساعات اداری و بسته شدن در هواخوری شدت میگیرد. بسیاری از مصرف کنندگان مواد مخدر به استعمال این مواد در سرویس بهداشتی و یا حمام مشغول میشوند. دود ناشی از سیگار، حشیش، ماریجوانا، شیشه و … استفاده از سرویس بهداشتی و یا حمام را برای سایر زندانیان با دشواری روبه رو کرده است. بسیاری پس از تنها حضور چند دقیقهای در این فضا با سرگیجه و سرفههای شدید مواجه میشوند.
به گفته خانواده یکی از زندانیان محبوس در این تیپ، تعدادی از بازداشت شدگان اعتراضات اخیر با تشویق برخی زندانیان که در امر خرید و فروش مواد مخدر نقش دارند، به مصرف مواد روی آوردهاند. به عنوان مثال به زندانیان گفته شده از آنجا که شما حبسهای بلند مدت خواهید گرفت، بهتر است با مصرف مواد مخدر خود را سرگرم کنید تا زمان برای شما زودتر بگذرد و تحمل شما در برابر مشکلات زندانیان بالاتر برود.
همچنین مخدرهایی چون هروئین نیز با سرنگهای چند بار مصرف شده در زندان استفاده میشود که خود باعث انتقال بیماریهایی چون ایدز و یا هپاتیت است. به علاوه برخی از زندانیان که توانایی مالی پرداخت رشوه دارند، آزادانه در محیط سلولها نیز این مخدرها را مصرف میکنند. به دلیل کویری بودن هوای محیط زندان حتی فضای هواخوری ها نیز آزاردهنده و مملو از دود سیگار و موادمخدر است. به دلیل انتخاب انتظامات زندان از میان همین زندانیان مصرف کننده، امکان استعمال و یا خرید و فروش مواد مخدر بیشتر است.
وضعیت تغذیه زندانیان نیز همچون گزارشهای پیشین هرانا از این زندان، همچنان نامساعد است. زندانیان برخلاف آیین نامه سازمان زندانها از مصرف گوشت، لبنیات و سبزیجات تازه محروم هستند و به دلیل کیفیت پایین و کمبود غذا مجبور به خرید از فروشگاه زندان و یا رستوران هستند. این در حالی است که فروشگاه زندان اجناس را با چندین برابر قیمت معمول به زندانیان عرضه میکند. به ویژه، این قیمتها شرایط را برای بازداشت شدگان اعتراضات اخیر، دشوارتر کرده است. این افراد که عموما از اقشار ضعیف اقتصادی بودهاند، مجبور به استفاده از غذای بی کیفیت و کم زندان هستند.
در هر تیپ زندان تهران بزرگ، یک بهداری وجود دارد اما در اکثر ساعات روز، زندانیان از داشتن پزشک و یا پرستار محروم هستند و تنها یکی از زندانیان با یا بدون تخصص به عنوان مسئول بهداری انتخاب شده است. هر چند روز یکبار از هر اتاق بیست نفره، تنها سه نفر برای رفتن به بهداری انتخاب میشوند که همین افراد نیز با کمترین معاینه پزشک و یا پرستار تنها از مسئول بهداری قرصی دریافت کرده و به بند بازگردانده میشوند.
در صورت نیاز فوری به پزشک و اعزام به بیمارستان خارج از زندان به صورت شبانه نیز، به دلیل دوری راه و نبود آمبولانس به تعداد کافی، بزندانیان در معرض تهدید جانی هستند. اعزام بیماران زندانی در طول روز نیز با مشکلات و محدودیتهای زیادی مواجه است.
زندانیان پیش از اعزام گاه تا چندین ساعت در اتاقی که در میان زندانیان به “سگدانی” شهرت دارد، در انتظار سرباز و افسر شعبه اعزام میمانند. اتاقی مملو از دود سیگار و بدون تهویه هوا. همچنین تمامی زندانیان فارغ از نوع اتهام، برای اعزام به بیمارستان باید با لباس زندان و دستبند و پابند منتقل شوند، امری که به عقیده بسیاری از زندانیان سیاسی و عقیدتی خلاف شئون انسانی بوده و به همین دلیل از تن دادن به آن سر باز میزنند.
زندانیان سیاسی و امنیتی در این زندان برخلاف سایر زندانیان از استفاده از بخش فرهنگی زندان محروم هستند. امری که برخلاف آیین نامه سازمان زندانها است. به علاوه برخی از زندانیان مالی که امکان پرداخت رشوه به مسئولان زندان را دارند، با پرداخت مبالغی مدیریت اماکن فرهنگی و ورزشی را برعهده گرفته و به همین سبب بازار رانت و سواستفاده در این اماکن شکل گرفته است.
دسترسی به روزنامه و کتاب نیز در این زندان دشوار بوده و همچنین فضایی برای مطالعه در نظر گرفته نشده است.
با همه این مشکلات، بنا به گفته برخی از شاهدین، تیپ ۵، وضعیت به مراتب بهتری نسبت به تیپ های ۱ و ۴ دارد و برخلاف تیپ ۵ که کف خوابی ممنوع است، در این تیپها به دلیل تراکم جمعیت بالا کریدور خوابی و کف خوابی نیز رایج است. هرانا ۳ اسفند
